Niepołomickie Centrum Profilaktyczno-Lecznicze 

 

Zespół długoterminowej opieki dla chorych wentylowanych mechanicznie

Zespół długoterminowej opieki dla chorych wentylowanych mechanicznie

             Domowa opieka nad pacjentami wentylowanymi mechanicznie jest to opieka nad obłożnie chorymi z niewydolnością oddechową, wymagającymi stosowania inwazyjnej, prowadzonej przy pomocy respiratora (przez rurkę tracheotomijną) bądź nieinwazyjnej (prowadzonej przez różnorodne ustniki, maski czy kaski) ciągłej lub okresowej terapii oddechowej. Ten rodzaj opieki przeznaczony jest dla pacjentow niewymagających hospitalizacji w oddziałach intensywnej terapii lub pobytu w zakładach opieki całodobowej, jednak wymagających stałego specjalistycznego nadzoru lekarza, profesjonalnej pielęgnacji i rehabilitacji, którzy wyrażą świadomą zgodę na ten typ leczenia. W przypadku dzieci wymagana jest zgoda opiekunow prawnych.

Największą zaletą wentylacji w domu jest komfort chorego, nieporównywalny z hospitalizacją szpitalną, wpływa pozytywnie na samopoczucie i jakość życia Pacjenta.

Zespół długoterminowej opieki dla chorych wentylowanych mechanicznie w naszej placówce tworzą min.:

  • lekarz specjalista anestezjologii
  • pielęgniarki ze specjalizacją w zakresie opieki paliatywnej
  • mgr rehabilitacji

1.            Kto może skierować pacjenta do opieki długoterminowej dla chorych wentylowanych mechanicznie?

Podstawą do objęcia opieką pacjentów wentylowanych mechanicznie przez zespół długoterminowej opieki domowej jest:

 

  • skierowanie lekarza oddziału szpitalnego.

Do skierowania należy dołączyć:

  • kartę informacyjną leczenia szpitalnego;
  • wyniki badań będących w posiadaniu pacjenta lub jego rodziny/opiekunów;
  • kwalifikację do wentylacji mechanicznej w domu wydaną przez lekarza specjalistę anestezjologii i intensywnej terapii.

2.            Warunki przyjecia chorego wentylowanego mechanicznie do domu

Domową opieką nad pacjentami wentylowanymi mechanicznie mogą być objęci chorzy, którzy mają zapewnione odpowiednie warunki domowe i przeszkoloną rodzinę (opiekunów prawnych) w zakresie obsługi aparatury medycznej i udzielania pierwszej pomocy, aby mogło być zapewnione bezpieczeństwo pacjenta podczas terapii.

Ciągłą lub okresową terapią oddechową przy pomocy respiratora, w warunkach domowych, mogą być objęci pacjenci:

  • z udokumentowanym zakończonym leczeniem przyczynowym

oraz

  • w pełni zdiagnozowani (wykonane wszelkie niezbędne badania diagnostyczne, uzasadniające rozpoznanie i potwierdzające niemożność stosowania innej formy terapii niż ciągła wentylacja).

3.            Jaki rodzaj świadczeń otrzymuje chory wentylowany mechanicznie w warunkach domowych?

Pakiet świadczeń dla pacjentów wentylowanych mechanicznie obejmuje:

  • świadczenia lekarskie i pielęgniarskie w zakresie wentylacji domowej;
  • świadczenia rehabilitacyjne;
  • zapewnienie realizacji badań diagnostycznych umożliwiających właściwą terapię oddechową w warunkach domowych.

4.            Przyjęcie chorego wentylowanego mechanicznie do środowiska rodzinnego

Aby rodzice/opiekunowie umieli prawidłowo wypełniać wszystkie zadania, które związane są z opieką powinni przejść, jeszcze w szpitalu, przed przekazaniem chorego do domu, przeszkolenie w zakresie opieki nad chorym wentylowanym mechanicznie. Opiekunowie powinni nadzwyczaj poważnie podejść do kwestii szkolenia. Muszą sobie zdać sprawę, że to na nich spoczywa główny obowiązek zapewnienia skutecznej opieki nad chorym, często samodzielnie w ogóle nie oddychającym. Od tego, jakie będą ich umiejętności, zależy bezpieczeństwo chorego w domu.

Przekazanie pacjenta do domu jest możliwe dopiero w momencie, kiedy ocena umiejętności opiekunów wypadnie pozytywnie.

Opieka nad chorym wentylowanym dotyczy samego pacjenta jak również aparatury i środowiska, w którym się on znajduje. Zespół przygotowywuje rodzinę na przyjecie chorego do domu udzieląjac niezbędnych wskazówek związanych z nową, często bardzo trudną sytuacją związaną z przybyciem chorego oraz w zakresie opieki, którą beda sprawować.

Opiekunowie muszą zdawać sobie sprawę z zadań jakie przed nimi stoją oraz, że zakres opieki nad chorym wentylowanym inwazyjnie i nieinwazyjnie jest różny. Chory wentylowany nieinwazyjnie, z założenia bardziej samodzielny, wymagać może pomocy przede wszystkim przy obsłudze respiratora, zakładaniu maski czy utrzymywaniu sprzętu w czystości. Opiekunowie mogą także:

  • pomagać w wykonywaniu ćwiczeń zgodnie z zaleceniami rehabilitanta,
  • obserwować chorego, aby jak najwcześniej zauważyć wszelkie nieprawidłowości w wentylacji mechanicznej w rodzaju: nieszczelności maski, pogorszenia jakości snu, zaburzeń w wentylacji w czasie odpoczynku nocnego i snu, …
  • pomagać w opiece nad sprzętem.

Zakres opieki nad chorym wentylowanym inwazyjnie jest dużo większy i rola opiekunów jest tu kluczowa. Z racji ograniczonych możliwości ruchowych i wentylacyjnych chorzy tacy zdani są na umiejętności i odpowiedzialność opiekunów. Zadaniem opiekunów w takich przypadkach jest:

  • wykonywanie czynności pielęgnacyjnych przy chorym;
  • codzienny nadzór nad prawidłowością wentylacji mechanicznej, to znaczy:

- obserwacja stanu chorego i zgłaszanych przez niego dolegliwości;

- obserwacja wszelkich nieprawidłowości wentylacji i związanych z tym objawów, to znaczy m.in.: zmiany szybkości, głębokości oddychania, zmiany koloru skóry, wystąpienia sinicy, zaczerwienienia skóry, potów, itd.;

  • reagowanie na alarmy ze strony respiratora i sprzętu monitorującego, głównie pulsooksymetru. Alarmy są najczęściej spowodowane:

- rozłączeniem układu respiratora,

- nadmierną ilością wydzieliny w drogach oddechowych i koniecznością jej odessania z rurki tracheotomijnej;

- zmniejszeniem drożności rurki, co w przypadku niemożności odessania zmusza do awaryjnej, pilnej wymiany rurki tracheotomijnej;

  • opieka nad sztuczną drogą oddechową, jaką jest rurka tracheotomijna:

- odpowiednio częste odsysanie wydzieliny;

- kontrola wypełnienia balonika rurki;

-okresowe odsysanie znad rurki (ponad wypełnionym balonikiem, w tchawicy i krtani, gromadzi się ślina z ust. Niektóre rurki wyposażone są w dodatkowy przewód, za pomocą którego można tą ślinę odessać);

- kontrola drożności rurki tracheotomijnej (jeżeli cewnik do odsysania wchodzi do rurki gładko, bez oporów, a za pomocą worka AMBU wentyluje się pacjenta lekko – oznacza to, że rurka jest drożna)

- wymiana opatrunków wokół rurki;

- awaryjna wymiana rurki tracheotomijnej, kiedy nagle dojdzie do jej niedrożności – najczęściej na skutek zatkania wydzieliną,

  • utrzymywanie porządku wokół chorego, tak aby zawsze było wiadomo, gdzie znajduje się sprzęt do odsysania, wentylacji awaryjnej, itp. W sytuacji krytycznej można wtedy zająć się chorym, a nie rozpaczliwie poszukiwać sprzętu.

 

 

 

 

 

ETAPY OBJĘCIA OPIEKĄ DOROSŁYCH, DZIECI I MŁODZIEŻ PRZEZ ZESPÓŁ DŁUGOTERMINOWEJ OPIEKI DOMOWEJ DLA

WENTYLOWANYCH MECHANICZNIE

 

 

  1. WARUNKI PRZYJĘCIA CHOREGO WENTYLOWANEGO DO DOMU ORAZ ISTOTA DOMOWEJ OPIEKI NAD PACJENTEM WENTYLOWANYM MECHANICZNIE

Domową opieką nad pacjentami wentylowanymi mechanicznie mogą być objęci chorzy, którzy mają zapewnione odpowiednie warunki domowe i przeszkoloną rodzinę (opiekunów prawnych) w zakresie obsługi aparatury medycznej i udzielania pierwszej pomocy, aby mogło być zapewnione bezpieczeństwo pacjenta podczas terapii.

Ciągłą lub okresową terapią oddechową przy pomocy respiratora, w warunkach domowych, mogą być objęci pacjenci:

  • z udokumentowanym zakończonym leczeniem przyczynowym

oraz

  • w pełni zdiagnozowani (wykonane wszelkie niezbędne badania diagnostyczne, uzasadniające rozpoznanie i potwierdzające niemożność stosowania innej formy terapii niż ciągła wentylacja).

 

Domowa opieka nad pacjentami wentylowanymi mechanicznie jest to opieka nad obłożnie chorymi z niewydolnością oddechową, wymagającymi stosowania inwazyjnej, prowadzonej przy pomocy respiratora (przez rurkę tracheotomijną) bądź nieinwazyjnej (prowadzonej przez różnorodne ustniki, maski czy kaski) ciągłej lub okresowej terapii oddechowej. Ten rodzaj opieki przeznaczony jest dla pacjentów niewymagających hospitalizacji w oddziałach intensywnej terapii lub pobytu w zakładach opieki całodobowej, jednak wymagających stałego specjalistycznego nadzoru lekarza, profesjonalnej pielęgnacji i rehabilitacji, którzy wyrażą świadomą zgodę na ten typ leczenia. W przypadku dzieci wymagana jest zgoda opiekunów prawnych.

 

 

  1. EDUKACJA OPIEKUNÓW DZIECKA/CHOREGO WENTYLOWANEGO MECHANICZNIE

 

Aby rodzice/opiekunowie umieli prawidłowo wypełniać wszystkie zadania, które związane są z opieką powinni przejść, jeszcze w szpitalu, przed przekazaniem chorego do domu, przeszkolenie w zakresie opieki nad chorym wentylowanym mechanicznie. Opiekunowie powinni nadzwyczaj poważnie podejść do kwestii szkolenia. Muszą sobie zdać sprawę, że to na nich spoczywa główny obowiązek zapewnienia skutecznej opieki nad chorym, często bez samodzielnego oddechu. Od stopnia zaangażowania i nabytych umiejętności, zależy bezpieczeństwo chorego w domu.

Przekazanie pacjenta do domu jest możliwe dopiero w momencie, kiedy ocena umiejętności opiekunów wypadnie pozytywnie.

Opieka nad chorym wentylowanym dotyczy samego pacjenta jak również aparatury i środowiska, w którym się on znajduje. Zespół przygotowuje rodzinę na przyjecie chorego.

Opiekunowie przyjmują na siebie zadania świadomie i odpowiedzialnie. Zgodę na współpracę z proponowanym zespołem profesjonalistów wyrażają na piśmie.

Chory wentylowany nieinwazyjnie, z założenia bardziej samodzielny, wymagać może pomocy przede wszystkim przy obsłudze respiratora, zakładaniu maski czy utrzymywaniu sprzętu w czystości. Opiekunowie mogą także:

    • pomagać w wykonywaniu ćwiczeń zgodnie z zaleceniami rehabilitanta,

    • obserwować chorego, aby jak najwcześniej zauważyć wszelkie nieprawidłowości w wentylacji mechanicznej w rodzaju: nieszczelności maski, pogorszenia jakości snu, zaburzeń w wentylacji w czasie odpoczynku nocnego i snu, …

  • pomagać w opiece nad sprzętem.

Zakres opieki nad chorym wentylowanym inwazyjnie jest dużo większy i rola opiekunów jest tu kluczowa. Z racji ograniczonych możliwości ruchowych i wentylacyjnych chorzy zdani są na umiejętności i odpowiedzialność opiekunów.

Zadaniem opiekunów w takich przypadkach jest:

    • wykonywanie czynności pielęgnacyjnych przy chorym,

    • codzienny nadzór nad prawidłowością wentylacji mechanicznej, to znaczy: -obserwacja stanu chorego i zgłaszanych przez niego dolegliwości, -obserwacja wszelkich nieprawidłowości wentylacji i związanych z tym objawów, mianowicie: zmiany szybkości, głębokości oddychania, zmiany koloru skóry, wystąpienia sinicy, zaczerwienienia skóry, potów, itd

  • reagowanie na alarmy ze strony respiratora i sprzętu monitorującego, pulsoksymetra. Alarmy są najczęściej spowodowane:

    -rozłączeniem układu respiratora, -nadmierną ilością wydzieliny w drogach oddechowych i koniecznością jej odessania z rurki tracheotomijnej, -mniejszeniem drożności rurki, co w przypadku niemożności odessania zmusza do awaryjnej, pilnej wymiany rurki tracheotomijnej,

    • opieka nad sztuczną drogą oddechową, jaką jest rurka tracheotomijna: -odpowiednio częste odsysanie wydzieliny, -kontrola wypełnienia balonika rurki, -okresowe odsysanie znad rurki (ponad wypełnionym balonikiem, w tchawicy i krtani, gromadzi się ślina z ust. Niektóre rurki wyposażone są w dodatkowy przewód, za pomocą którego można tą ślinę odessać), -kontrola drożności rurki tracheotomijnej (jeżeli cewnik do odsysania wchodzi do rurki gładko, bez oporów, a za pomocą worka AMBU wentyluje się pacjenta lekko – oznacza to, że rurka jest drożna) -wymiana opatrunków wokół rurki, -awaryjna wymiana rurki tracheotomijnej, kiedy nagle dojdzie do jej niedrożności – najczęściej na skutek zatkania wydzieliną, -utrzymywanie porządku wokół chorego, tak aby zawsze było wiadomo, gdzie znajduje się sprzęt do odsysania, wentylacji awaryjnej, itp. W sytuacji krytycznej można wtedy zająć się chorym, a nie rozpaczliwie poszukiwać sprzętu.

     

 

  1. PRZYGOTOWANIE ŚRODOWISKA DOMOWEGO

 

Zespół długoterminowej opieki domowej dla dorosłych, dzieci i młodzieży wentylowanych mechanicznie, wyposaża świadczeniobiorców w niezbędny sprzęt (respirator z filtrami i zestawem do podłączenia, ssak, pulsoksymetr, aparat ambu, rurki tracheotomijne, cewniki, itp.), jego zadaniem jest również stworzenie chorym i ich najbliższym poczucia bezpieczeństwa poprzez zabezpieczenie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej przez 24 h na dobę we wszystkie dni w tygodniu.

Rodzina otrzymuje informacje o świadczeniach gwarantowanch realizowanych przez zespół długoterminowej opieki domowej dla dorosłych, dzieci i młodzieży wentylowanych mechanicznie, które obejmują:

  • świadczenia opieki zdrowotnej udzielane przez lekarza, pielęgniarkę oraz fizjoterapeutę;

  • badania diagnostyczne umożliwiające właściwą terapię oddechową w warunkach domowych, w szczególności: -badania obrazowe, w tym RTG i USG - w pełnym zakresie, -badanie potencjałów wywołanych, -badania równowagi kwasowo-zasadowej krwi - w pełnym zakresie.

Jak również informację, iż podstawą do objęcia opieką pacjenta wentylowanego mechanicznie w warunkach domowych jest skierowanie ze szpitala. Do skierowania należy dołączyć:

 

  • kartę informacyjną z leczenia szpitalnego,

  • wyniki badań świadczeniobiorcy,

  • kwalifikację do objęcia opieką w warunkach domowych, wydaną przez lekarza specjalistę anestezjologii i intensywnej terapii.

 

Zespół długoterminowej opieki dla chorych wentylowanych mechanicznie w naszej placówce tworzą :

 

  • lekarz specjalista anestezjologii

  • pielęgniarka ze specjalizacją w zakresie opieki paliatywnej

  • mgr rehabilitacji

  • pracownik socjalny/psycholog/konsultant

Wizyty w domu pacjenta w początkowej fazie są częstsze oraz stały kontakt telefoniczny. W chwili opanowania umiejętności prawidłowej obserwacji i pielęgnacji wizyta lekarska wystarcza 1x w tygodniu oraz stały kontakt telefoniczny. Wizyty pielęgniarskie nie mniej niż 2x w tygodniu oraz nie mniej niż 2 x w tygodniu rehabilitant. Pracownik socjalny psycholog okresowo w zależności od potrzeby.

Maksymalna częstotliwość i ogólna liczba wizyt domowych jest ustalana indywidualnie przez lekarza prowadzącego/ kierującego zespołem terapeutycznym.

 

Poznaj specjalistów pracujących w zespole długoterminowej opieki dla chorych wentylowanych mechanicznie:

Lekarze

Pielęgniarki

Fizjoterapeuci

ZAPRASZAMY


Oprac.  Małgorzata Nowak na podstawie materiałów źródłowych

Jeśli masz dodatkowe pytania lub  chcesz  uzyskać więcej informacji, prosimy o kontakt:

Telefon: 12/281 37 64 lub 12/284 00 60

Faks:    12/281 16 05

E-mail:  m.nowak@ncpl.pl